‘एल निनो’चा वाढता प्रभाव; महाराष्ट्रासमोर दुष्काळाचे संकट

एल निनो’चा वाढता प्रभाव; महाराष्ट्रासमोर दुष्काळाचे संकट? हवामान तज्ञ डॉ सखाराम सानप
पावसाची अनिश्चितता वाढणार; शेतकरी आणि जनतेने सतर्क राहण्याची गरज
जागतिक हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर पुन्हा एकदा ‘एल निनो’ या हवामान प्रक्रियेची चर्चा जोर धरू लागली आहे. वातावरणातील बदल, वाढते तापमान आणि पावसातील अनियमितता यामुळे यंदाच्या मान्सूनवर त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
‘एल निनो’ ही प्रशांत महासागरातील तापमान वाढीशी संबंधित नैसर्गिक प्रक्रिया असून तिचा थेट परिणाम भारतातील मान्सूनवर होत असतो. अनेकदा एल निनो सक्रिय झाल्यास पावसाचे प्रमाण कमी होते, दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होते आणि शेती, पाणीटंचाई तसेच अर्थव्यवस्थेवर गंभीर परिणाम जाणवतात.
तज्ज्ञांच्या मते, हवामानातील सातत्याने होत असलेले बदल, वाढते प्रदूषण आणि ग्लोबल वॉर्मिंग यामुळे भविष्यात एल निनोचा प्रभाव अधिक तीव्र होऊ शकतो. विशेषतः महाराष्ट्रातील मराठवाडा, विदर्भ आणि मध्य महाराष्ट्र भागात पावसाची मोठी तूट निर्माण होण्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.
यामुळे शेतकरी वर्गासमोर मोठे आव्हान उभे राहू शकते. खरीप हंगाम, पाणीसाठे, जनावरांचे पाणी आणि ग्रामीण अर्थचक्र यावर याचा मोठा परिणाम होण्याची भीती व्यक्त होत आहे. प्रशासनाने आतापासूनच जलसंधारण, पाणी व्यवस्थापन आणि जनजागृतीवर भर देण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
दरम्यान, हवामान विभाग परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून असून आगामी काही महिन्यांत मान्सूनची स्थिती अधिक स्पष्ट होणार आहे. नागरिकांनी पाण्याचा योग्य वापर करून पर्यावरण संवर्धनासाठी पुढाकार घेणे ही काळाची गरज असल्याचे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.